ਕਿੰਨੀ ਧੁੰਦ ਕਾਰਨ ਰੱਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਡਾਣ? ਲੈਂਡਿੰਗ ਅਤੇ ਟੇਕਆਫ ਕਿਵੇਂ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਰੱਦ ਹੋਈਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਨੇ ਵਧਾਈਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ

Photo: TV9 Hindi

ਧੁੰਦ ਕਹਿਰ ਢਾਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ‘ਤੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁਣ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਧੁੰਦ ਕਾਰਨ ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਧੁੰਦ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਇਹ ਆਈਜੀਆਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਆਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ‘ਦ ਹਿੰਦੂ’ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੱਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਹੀ 228 ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਰੀ ਡਿੱਲੇ ਹੋਇਆ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣੇ ਰਹੇ।

ਧੁੰਦ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਇੰਡੀਗੋ, ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਸਪਾਈਸਜੈੱਟ ਵਰਗੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਸੰਬੰਧੀ ਸਲਾਹ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਡਾਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਕਿਉਂਕਿ ਖਰਾਬ ਮੌਸਮ ਕਾਰਨ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਕਾਰਨ ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਆਖਿਰ ਕਿੰਨੀ ਵਿਜੀਬਲਿਟੀ ਅਤੇ ਧੁੰਦ ਹੋਣ ਤੇ ਉਡਾਣ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਅਤੇ ਟੇਕਆਫ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (ILS) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੈਂਡਿੰਗ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧੁੰਦ। ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਾਇਲਟ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕੇ ਕਿ ਲੈਂਡ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਟੇਕਆਫ ਕਰਨਾ ਹੈ।

Photo: TV9 Hindi

ਕਿੰਨੀ ਧੁੰਦ ਵਧਣ ਤੇ ਉਡਾਣ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਇੱਕ ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਲਾਈਜ਼ਰ ਅਤੇ ਗਲਾਈਡਸਕੋਪ। ਇਹ ਪਾਇਲਟ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਾਂ ਕੀ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਣ ਭਰੇਗਾ, ਇਹ ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੋ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ।

ਪਹਿਲਾ: ਡਿਸੀਜ਼ਨ ਹਾਈਟ (DH), ਇਹ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਚਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਪਾਇਲਟ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੈਂਡ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਦੂਜਾ: ਰਨਵੇਅ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਰੇਂਜ। ਇਹ ਉਹ ਦੂਰੀ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਰਨਵੇਅ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਰਨਵੇਅ ਲਾਈਟਾਂ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧੁੰਦ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਿੰਗ ਅਤੇ ਟੇਕਆਫ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ।

Category ਤੋਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਉਡਾਣ ਜਾਂ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਦੋਂ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?

ILS ਸ਼੍ਰੇਣੀ I: ਇਹ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਿਆਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਲੈਂਡਿੰਗ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਉਚਾਈ (DH) 200 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਨਵੇਅ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ 550 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਡਾਣ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ILS ਸ਼੍ਰੇਣੀ II: ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ‘ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਉਚਾਈ (DH) 200 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੈਂਡਿੰਗ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਟੇਕਆਫ ਲਈ, ਰਨਵੇਅ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ 200 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ILS ਸ਼੍ਰੇਣੀ III: ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ IGI ਵਰਗੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਉਚਾਈ (DH) 50 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੈਂਡਿੰਗ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਟੇਕਆਫ ਲਈ ਰਨਵੇਅ ਦੀ ਦਿੱਖ 50 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਲੈਂਡਿੰਗ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੋਖਮ ਭਰੀ ਕਿਉਂ?

ਬੋਇੰਗ ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੈਂਡਿੰਗ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਉਡਾਣ ਸਮੇਂ ਦਾ 4% ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੈਂਡਿੰਗ ਦੌਰਾਨ 49% ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧੁੰਦ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਹੋਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ILS ਸਿਸਟਮ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।