ਪੁਤਿਨ ਦਾ ਰੂਸ ਕਿੰਨੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਕਿੰਨੇ ਹਾਈਟੈਕ?
Putin Modi Summit: ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ T-72 ਅਤੇ T-90 ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਲੜਾਕੂ ਵਾਹਨ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ BMP 2। ਮਲਟੀ-ਬੈਰਲ ਰਾਕੇਟ ਸਿਸਟਮ, ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਤੋਪਖਾਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਰੂਸੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦਾ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ, INS ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ, ਰੂਸੀ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ।
ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ 4-5 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਟੈਰਿਫ ਕਦਮਾਂ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਤਿਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਝੌਤੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਭਾਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਆਓ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਰੀਏ ਕਿ ਰੂਸ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਿੰਨੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਵੇਚਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਕਿੰਨੇ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਹਨ?
ਰੂਸ ਕਿੰਨੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਰੂਸ ਨੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ, ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਟੈਂਕ, ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼, ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਚੀਨ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼, ਅਲਜੀਰੀਆ, ਸੀਰੀਆ, ਈਰਾਨ, ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਰਗੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਗੋਲਾ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਅਤੇ ਇਥੋਪੀਆ ਵਰਗੇ ਅਫਰੀਕੀ ਭਾਈਵਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰੂਸ ਦੀ ਹਥਿਆਰ ਨਿਰਯਾਤ ਨੀਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਰਣਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਣਨੀਤੀ ਵੀ ਹੈ।
Photo: AP/PTI
ਰੂਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ, ਸਿਖਲਾਈ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇੜਤਾ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧ ਕਿੰਨੇ ਡੂੰਘੇ?
ਰੂਸ (ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਸਮੇਤ) ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੱਖਿਆ ਭਾਈਵਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ, ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (IAF) ਨੇ MiG-21 ਅਤੇ MiG-29 ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ Su-30 MKI, S-400 ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਹੁ-ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ T-72 ਅਤੇ T-90 ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਲੜਾਕੂ ਵਾਹਨ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ BMP 2। ਮਲਟੀ-ਬੈਰਲ ਰਾਕੇਟ ਸਿਸਟਮ, ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਤੋਪਖਾਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਰੂਸੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ।ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦਾ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ, INS ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ, ਰੂਸੀ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ੍ਰੀਗੇਟ, ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਰੂਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਮਲਾ ਪਣਡੁੱਬੀ ਵੀ ਰੂਸ ਤੋਂ ਲੀਜ਼ ‘ਤੇ ਲਈ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡੂੰਘੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
Photo: TV9 Hindi
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਸਾਂਝੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮੋਸ ਸੁਪਰਸੋਨਿਕ ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ, ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟਸ ਅਤੇ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਂਝੇ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰੂਸ ਕਿਹੜੇ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਰੂਸ ਦਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੰਜ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ: S-300 ਅਤੇ S-400 ਵਰਗੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਜੋ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਡਰੋਨਾਂ ਅਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਐਂਟੀ-ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੋਰ, ਬੁਕ ਅਤੇ ਪੈਂਟਸਿਰ। ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਸਤ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ।
ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ: ਸੁਖੋਈ, ਮਿਗ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼, ਆਧੁਨਿਕ ਹਮਲਾਵਰ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Mi 28, Ka 52 ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ Mi 17, Mi 26 ਆਦਿ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।
Photo: AP/PTI
ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਬਖਤਰਬੰਦ ਵਾਹਨ: ਰੂਸ ਮੁੱਖ ਜੰਗੀ ਟੈਂਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ T-72, T-80, T-90, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ T-14 ਅਰਮਾਟਾ, ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਵਾਹਨ, ਬਖਤਰਬੰਦ ਪਰਸੋਨਲ ਕੈਰੀਅਰ ਆਦਿ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਹਥਿਆਰ: ਰੂਸ ਕੋਲ ਡੀਜ਼ਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ, ਫ੍ਰੀਗੇਟ, ਕੋਰਵੇਟ, ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਜਹਾਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਟਾਰਪੀਡੋ ਅਤੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਰਾਡਾਰ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਹਨ।
ਛੋਟੇ ਹਥਿਆਰ, ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਸਟਮ: ਅਸਾਲਟ ਰਾਈਫਲਾਂ, ਸਨਾਈਪਰ ਰਾਈਫਲਾਂ, ਮਸ਼ੀਨ ਗਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰਾਡਾਰ, ਫਾਇਰ ਕੰਟਰੋਲ ਸਿਸਟਮ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਯੁੱਧ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਆਦਿ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਹਨ।
ਰੂਸੀ ਹਥਿਆਰ ਕਿੰਨੇ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਹਨ?
ਰੂਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਥਿਆਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਸਿਸਟਮ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਰੂਸੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ, ਆਓ ਇਸਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰੀਏ। S-400 ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਰੇਂਜ, ਟਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਮਲਟੀ-ਟਾਰਗੇਟ ਸਮਰੱਥਾ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰੂਸ ਹਾਈਪਰਸੋਨਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੋਹਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮੋਸ ਸੁਪਰਸੋਨਿਕ ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਵਰਗੇ ਸਿਸਟਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਜ਼ ਹਨ ਬਲਕਿ ਸਮੁੰਦਰ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
Photo: AP/PTI
ਰੂਸ ਦੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਟਾਰਪੀਡੋ ਅਤੇ ਸੋਨਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤਾਕਤਾਂ ਹਨ। ਰੂਸ ਅਕਸਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ, ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਸੈਂਸਰ, ਜਾਂ ਸਟੀਲਥ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਪਰ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੂਸੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਜੰਗ-ਕਠੋਰ, ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਭਾਰਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਏਜੰਡੇ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੌਰੇ ਨਵੇਂ ਸੌਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਭਰੋਸਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਨੂੰ ਲੀਜ਼ ‘ਤੇ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ, ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Photo: AP/PTI
ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵਧੇਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਪੁਤਿਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਖੋਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰੂਸ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਫੌਜੀ ਸਬੰਧ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਫੇਰੀ ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਧਰੁਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
