ਕੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਸਰੀਰ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਸ਼ਰੀਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਾੜਾ ਅਸਰ
ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਬਾਡੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਜਿਮ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਫਿਟਨੈਸ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
Image Credit source: Getty Images
ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਬਾਡੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਜਿਮ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਫਿਟਨੈਸ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਘਾਤਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰੀਰਕ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਗੁਰਦਿਆਂ (ਕਿਡਨੀ) ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ, ਭਾਰ, ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲੈਣ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਨੁਕਸਾਨ
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜੀ.ਟੀ.ਬੀ. ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਡਾ. ਅਨਾਮਿਕਾ ਗੌਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਾੜ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪਾਊਡਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ, ਗੈਸ, ਕਬਜ਼, ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਜਾਂ ਦਸਤ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਚਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਖਤਰਾ: ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਚਾਉਣ ਲਈ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ: ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਵਾਧੂ ਮਾਤਰਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਗੁਰਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ।
ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: ਕਈ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਖੰਡ, ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਫਲੇਵਰ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਕੈਲੋਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਰਬੀ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹੋਰ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ: ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਕੁਦਰਤੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ਼ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦੇ।
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ?
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਾਲਗ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਭਾਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 0.8 ਤੋਂ 1 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਾਰ 60 ਕਿਲੋ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 48 ਤੋਂ 60 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਕਟਿਵ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਖੁਰਾਕ (ਦਾਲਾਂ, ਪਨੀਰ, ਅੰਡੇ ਆਦਿ) ਅਤੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ
ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੇਬਲ ‘ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਐਕਸਪਾਇਰੀ ਡੇਟ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨਾ ਖਰੀਦੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਡਨੀ, ਲਿਵਰ ਜਾਂ ਪਾਚਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਰਤੋਂ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸੇਵਨ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।