ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ‘ਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ? ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ?
ਭਾਵੇਂ ਅੱਜ ਲੋਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ। ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰੀਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਤਾਂ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਅਪਣਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਡਾਕਟਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਪਾ ਰਹੇ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਚੰਗੀ ਰਹੇਗੀ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ?
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਹੱਡੀਆਂ, ਚਮੜੀ, ਵਾਲਾਂ ਤੇ ਹਾਰਮੋਨਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਾਡੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਣ, ਸੱਟਾਂ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਲਈ ਲਗਭਗ 0.8 ਤੋਂ 1 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਘਾਟ: ਨੋਇਡਾ ਦੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਾਕਟਰ ਮਾਨਸ ਚੈਟਰਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਜਾਂ ਜੰਕ ਫੂਡ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਲਾਂ, ਸੋਇਆ, ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਾਲਾਂ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ ਖਾਧੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਾਚਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ: ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਕਰੈਸ਼ ਡਾਈਟਿੰਗ ਜਾਂ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ: ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਲੋਕ ਲੋੜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ
ਨੋਇਡਾ ਦੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਾਕਟਰ ਮਾਨਸ ਚੈਟਰਜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਥਕਾਵਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਸੁਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜ਼ੁਕਾਮ ਅਤੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ ਤੇ ਸਕਿਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਵਾਲ ਸੁੱਕੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਪਤਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਕਿਨ ਬੇਜਾਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਰੁਕਣਾ
ਜੇਕਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੋਜ ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦਾ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਭਰਨਾ
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਜ਼ਖ਼ਮ ਜਾਂ ਸੱਟਾਂ ਵੀ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਜਿਗਰ ਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਕਮੀ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਮੇਂ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ, ਭੁੱਖ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ, ਭਾਰ ਘਟਣਾ, ਖੁਸ਼ਕ ਚਮੜੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣਾ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਕਰੀਏ?
ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹੇਗਾ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ। ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ ਅਤੇ ਮੱਛੀ (ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਖਾਂਦੇ ਹੋ), ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਛੋਲੇ, ਸੋਇਆ ਅਤੇ ਟੋਫੂ, ਮੂੰਗਫਲੀ, ਬਦਾਮ ਅਤੇ ਅਖਰੋਟ, ਓਟਸ ਅਤੇ ਕੁਇਨੋਆ ਵਰਗੇ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
