ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣਾ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਖਤਰਾ
Antibiotics: ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਖਾਣਾ ਸਿਹਤ ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਐਂਟੀਮਾਈਕ੍ਰੋਬੀਅਲ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ (AMR) ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਅਸਰ ਘੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਾਂ ਹਲਕੇ ਬੁਖਾਰ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਲੈਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਹੁਣ ਆਮ ਲਾਗਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਡਾਕਟਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਐਂਟੀਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਲ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦਵਾਈਆਂ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਅਲੋਪ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2019 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.27 ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਐਂਟੀਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਲ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਲਗਭਗ 4.95 ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ WHO ਗਲੋਬਲ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲੀ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਰੁਝਾਨਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਡੇਟਾ ਲਗਭਗ 100 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਮਾਈਕ੍ਰੋਬੀਅਲ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਤਰਾ?
ਜੌਲੀ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਬੁਲਾਰੇ ਡਾ. ਸੂਫੀ ਰੂਮੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਮਾਈਕ੍ਰੋਬੀਅਲ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਾਗਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਮਾਈਕ੍ਰੋਬੀਅਲ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਫੀ ਆਮ ਹੈ। ਖੁਦ ਹੀ ਦਵਾਈ ਲੈਣਾ, ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰਾਂ ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਵਾਈਆਂ ਮਿਲ ਜਾਣਾ, ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕੰਟਰੋਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICMR) ਵੀ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਸਰਵੇਲੈਂਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਐਂਟੀਮਾਈਕ੍ਰੋਬੀਅਲ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ (AMR) ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਈ-ਕੋਲਾਈ (E. coli) ਵਰਗੇ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਟ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੈਪਸਿਸ, ਨਿਮੋਨੀਆ, ਯੂਰੀਨ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗੰਭੀਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਡਾ. ਹੇਮੰਤ ਐਚ.ਆਰ., ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਕੇਅਰ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸਪਰਸ਼ ਹਸਪਤਾਲ, ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਰੋਡ, ਬੰਗਲੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਟ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਆਮ ਰਿਕਵਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲੰਬੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਆਈ.ਸੀ.ਯੂ. ਮਰੀਜ਼ਾਂ, ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਨਾ ਲਓ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ
ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਰੋਕਥਾਮ, ਹੈਂਡ ਹਾਈਜੀਨ, ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਸਟੀਵਰਡਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਕਲਚਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਦ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਅਤੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਾ ਕੋਰਸ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾ ਛੱਡਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹਰ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।