ਔਰਤਾਂ ‘ਚ ਵਧ ਰਹੀ PCOS ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੈ ਅਸਲੀ ਕਾਰਨ? ਜਾਣੋ ਸੱਚਾਈ
Polycystic Ovary Syndrome: ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਸੀਓਐਸ (PCOS) ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਾਂਝਪਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Pcos
ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) ਇੱਕ ਆਮ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪੀਰੀਅਡਸ, ਵਜ਼ਨ, ਸਕਿਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਂਦਾ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਸੁਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ (insulin resistance), ਭਾਰ ਵਧਣਾ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
PCOS ਦਾ ਅਸਰ ਹਰ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਿਯਮਿਤ ਪੀਰੀਅਡਸ, ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਮੁਹਾਂਸੇ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਵਧਣਾ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਨੂੰ ਗਰਭਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਪਛਾਣ ਦੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਮਰੱਥਾ ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ PCOS ਹੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਗਰਭਧਾਰਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
PCOS ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਆਰਐਮਐਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਰੋਗ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਸਲੋਨੀ ਚੱਡਾ ਦੱਸਦੀ ਹਨ ਕਿ PCOS ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਨਸੁਲਿਨ ਰੇਜਿਸਟੈਂਸ (insulin resistance) ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਸੁਲਿਨ ਰੋਧ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਇਨਸੁਲਿਨ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਪਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਂਦਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਇਨਸੁਲਿਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਓਵਰੀ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰਮੋਨ, ਯਾਨੀ ਐਂਡ੍ਰੋਜਨਜ਼ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਨ, ਵਧਦਾ ਵਜ਼ਨ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰੀਰਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ PCOS ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਰੀਅਡਸ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
PCOS ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਬਾਂਝਪਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ?
PCOS ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਅੰਡਾ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਗਰਭਧਾਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਨਸੀਵ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਾਲਾਂਕਿ PCOS ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਂਝਪਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਹੀ ਇਲਾਜ, ਵਜ਼ਨ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗਰਭਧਾਰਣ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
PCOS ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
PCOS ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਜ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣਾ, ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਡਾਇਟ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਗਰਭਧਾਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।