ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, SATAT ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ 132 CBG ਪਲਾਂਟ
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 132 ਕੰਪਰੈੱਸਡ ਬਾਇਓਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 920 ਟਨ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। SATAT ਪਹਿਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਾਫ਼ ਬਾਲਣ, ਪੇਂਡੂ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
SATAT ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ 132 CBG ਪਲਾਂਟ
ਭਾਰਤ ਨੇ 132 ਕੰਪਰੈੱਸਡ ਬਾਇਓਗੈਸ (CBG) ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ 920 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਅਲਟਰਨੇਟਿਵਜ਼ ਟੂਵਾਰਡਸ ਅਫੋਰਡੇਬਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ (SATAT) ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੋਰ ਸਮਰੱਥਾ ਜੋੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰੀ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ X ‘ਤੇ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।
ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ, ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ CBG ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੇਂਡੂ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 132 ਕੰਪਰੈੱਸਡ ਬਾਇਓਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਹਨ ਜੋ 920 TPD ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ SATAT ਅਧੀਨ ਹੋਰ ਸਮਰੱਥਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
SATAT ਦਾ ਕਮਾਲ!
SATAT 1 ਅਕਤੂਬਰ, 2018 ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ CBG ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ANI ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, IOCL, BPCL, HPCL, GAIL, ਅਤੇ IGL ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ CBG ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਉੱਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੱਤਰ ਮੰਗੇ ਹਨ। ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਤੇਲ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਬੈੱਡ ਮੀਥੇਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 50 ਨਵੀਆਂ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਸੰਪਤੀਆਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ।
What was once waste is now powering progress. India has 132 Compressed Bio Gas plants producing 920 TPD today, with more capacity coming up under SATAT. Turning farm and organic waste into clean fuel, rural income and lower emissions under the leadership of PM @narendramodi ji. pic.twitter.com/G1quT3Lkhz
— Hardeep Singh Puri (@HardeepSPuri) January 3, 2026
ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਖਾਸ?
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਓਪਨ ਏਕ੍ਰੇਜ ਲਾਇਸੈਂਸਿੰਗ ਨੀਤੀ (OALP-X) ਅਧੀਨ 25 ਬਲਾਕ, ਡਿਸਕਵਰਡ ਸਮਾਲ ਫੀਲਡਜ਼ (DSF-IV) ਅਧੀਨ 9 ਕੰਟਰੈਕਟ ਖੇਤਰਾਂ/ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ 55 ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ CBM ਬਿਡ ਰਾਊਂਡ 2025 ਅਤੇ 2026 ਅਧੀਨ 3 ਬਲਾਕ (2025) ਅਤੇ 13 ਬਲਾਕ (2026) ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ 50 ਨਵੇਂ E&P ਬਲਾਕ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਓਪਨ ਏਕ੍ਰੇਜ ਲਾਇਸੈਂਸਿੰਗ ਨੀਤੀ ਅਧੀਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ 25 ਬਲਾਕ, ਜੋ ਲਗਭਗ 1.83 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ, ਖੋਖਲੇ ਪਾਣੀ, ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬਲਾਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਖੋਜ, ਰਾਇਲਟੀ ਦਰ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਲਚਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਿਸਕਵਰਡ ਸਮਾਲ ਫੀਲਡਜ਼ ਬਿਡ ਰਾਊਂਡ-IV ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਕੰਟਰੈਕਟ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 55 ਖੋਜਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜ਼ੀਰੋ ਰਾਇਲਟੀ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਏਐਨਆਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਲਾ-ਬੈੱਡ ਮੀਥੇਨ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2026 ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਡ੍ਰਿਲਿੰਗ ਲਈ ਕੀਮਤ ਛੋਟ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪੁਰੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਲ ਖੇਤਰ (ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ) ਸੋਧ ਐਕਟ, 2025 ਅਤੇ ਪੀਐਨਜੀ ਨਿਯਮ 2025 ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਇਕਸਾਰ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਢਾਂਚਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।