ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਲਟਫੇਰ, 7% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਚਾਨਕ ਉਛਾਲ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਵੱਧੇ ਰੇਟ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਫੌਜੀ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ $98 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ MCX 'ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ 1.90% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੋੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ $99 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੈਸਟ ਟੈਕਸਾਸ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ (WTI) $92 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ। ਮਲਟੀ ਕਮੋਡਿਟੀ ਐਕਸਚੇਂਜ (MCX) ‘ਤੇ ਕੱਚਾ ਤੇਲ 1.90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਧ ਕੇ 8,779 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਾਜ਼ਾ ਤਣਾਅ ਨੇ ਉਮੀਦਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਫੇਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਿਮ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਥਿਤੀ ਅਚਾਨਕ ਕਿਉਂ ਵਿਗੜਿਆ ਮਾਹੌਲ?
ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚ ਪੈਡਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ ਨੂੰ ਤੈਨਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮਾਂਡ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਲੂਮਬਰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖਰੜੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ “ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ” ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਹ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੁਚਾਰੂ ਰਹੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਉਲਝੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ
ਟਰੰਪ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ “ਗੱਲਬਾਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ”, ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ । ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੱਲਬਾਤ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਈ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਭਾਵੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਦੇਵੇਗਾ, ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ। ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਇਸ ਰਣਨੀਤਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ ਹੈ।
ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਮੀਰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।