ਸਸਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ? ਈਰਾਨੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਰਸਤੇ; 7 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦਿਖਿਆ ਈਰਾਨੀ ਟੈਂਕਰ ‘ਸਿਗਨਲ’
ਈਰਾਨ ਦਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਟੈਂਕਰ, ਜਿਸ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ 2019 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਇੰਪੋਰਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਖਰਗ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ ਜਹਾਜ਼, ਵਡੀਨਾਰ ਪੋਰਟ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦਾ ਡੇਸਟੀਨੇਸ਼ਨ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਰਸਤੇ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਲਗਭਗ 7 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਹੁਣ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਪ-ਟਰੈਕਿੰਗ ਡੇਟਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਗ ਸ਼ੂਨ (Ping Shun) ਨਾਮ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ – ਜੋ 2002 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਅਫਰਾਮੈਕਸ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ 2025 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਅਧੀਨ – ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ‘ਤੇ ਵਡੀਨਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇਗਾ। Kpler ਅਤੇ Vortexa ਵਰਗੀਆਂ ਜਹਾਜ਼-ਟਰੈਕਿੰਗ ਫਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟੈਂਕਰ ਨੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖਰਗ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਲੋਡ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਡੇਸਟੀਨੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਜੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
2019 ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਸੀ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਤੇ ਬੈਨ
ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਤੇਲ ਦੀ ਸਫਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਮਈ 2019 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖਰੀਦ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਵਧਦੀਆਂ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਈਰਾਨੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੁਆਫ ਕਰਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਭੁਗਤਾਨ, ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖਰੀਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਭਾਵੀ ਸੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਹਨ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ?
ਪਿੰਗ ਸ਼ੂਨ ਵੱਲੋਂ ਵਡੀਨਾਰ ਜਾਣ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੰਕੇਤ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਰੀਦਦਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨੀ ਤਰਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ (ਐਲਪੀਜੀ) ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। “ਸੀ ਬਰਡ” ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ 30 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮੰਗਲੌਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਮਾਲ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਏਜੰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਿਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਡਿਲੀਵਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਅਜੇ ਵੀ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੇਮੈਂਟ ਮੀਡੀਏਟਰ ਕਿਉ ਕਰ ਰਹੇ ਇਨਕਾਰ?
ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਜਾਣੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸਥਾਈ ਛੋਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੁਝ ਬੈਂਕ ਜੋ ਪੂਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਈਰਾਨੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੌਦਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸਦੀ ਅਜੇ ਵੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਵਡੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਟੈਂਕਰ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਚੀਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਗ ਸ਼ੂਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਹਨ?
Equasis ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਚੀਨ-ਅਧਾਰਤ ਮੈਨੇਜਰ ਕੰਪਨੀ, Nycity Shipmanagement Co. Ltd., ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਲਈ ਈਮੇਲ ਕੀਤੀ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ—ndian Oil Corp., Bharat Petroleum Corp. ਅਤੇ Rosneft-ਸਮਰਥਿਤ Nayara Energy Ltd.——ਵਡੀਨਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇਲ ਕਾਰਗੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ, ਨਯਾਰਾ ਆਪਣੇ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। Indian Oil, BPCL ਅਤੇ Nayara ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ।