17-02- 2026
Author: Shubham Anand
TV9 Punjabi
TV9 Punjabi
Getty Images
ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਤਣਾਅ, ਚਿੰਤਾ, ਕੰਮ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਦਿਨਚਰਿਆ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੈਫੀਨ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਗਲਤ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਟੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੁੱਲਣਾ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਸੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਉਲਝਣ (Confusion), ਗਲਤੀਆਂ ਵਧਣਾ ਅਤੇ ਰਿਐਕਸ਼ਨ ਟਾਈਮ (ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਸਮਾਂ) ਹੌਲੀ ਹੋਣਾ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਗੁੱਸਾ ਆਉਣਾ, ਮੂਡ ਬਦਲਣਾ (Mood swings) ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬੇਚੈਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੰਮ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਦੀ ਗਤੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੌਂਵੋ, ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਮੋਬਾਈਲ ਦੂਰ ਰੱਖੋ, ਹਲਕਾ ਖਾਣਾ ਖਾਓ, ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਕਸਰਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਪਣਾਓ।