TV9 Punjabi
Author: Pritpal Singh
18-05-2026
TV9 Punjabi
Getty Images
ਜਦੋਂ ਵੀ ਨਿੰਬੂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੀਲਾ ਨਿੰਬੂ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਾ ਨਿੰਬੂ ਕੱਚਾ। ਪਰ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਨਿੰਬੂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੀਲੇ ਨਿੰਬੂ ਨੂੰ Lemon ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਰੇ ਨਿੰਬੂ ਨੂੰ Lime ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਖੱਟੇ ਫਲ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ Lime ਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸਨੂੰ Citrus aurantifolia ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ Lemon ਨੂੰ Citrus limon ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ Rutaceae ਫੈਮਿਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Lime ਨੂੰ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਮੌਸਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ Citrus limon ਯਾਨੀ ਪੀਲਾ ਨਿੰਬੂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੱਧਮ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Lime ਅਤੇ Lemon ਦਾ ਰੰਗ ਤਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਦਾ ਟੈਕਸਚਰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਅਲੱਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੀਲਾ ਨਿੰਬੂ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਰਾ ਨਿੰਬੂ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Lime ਅਤੇ Lemon ਦੇ ਸਵਾਦ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਨਿੰਬੂ ਵਿੱਚ ਖਟਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਲਕੀ ਮਿੱਠਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤਾਜ਼ਗੀ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਹਰੇ ਨਿੰਬੂ ਦੀ ਖਟਾਸ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਿੱਖੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹਰੇ ਨਿੰਬੂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿੰਬੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਕਟੇਲ, ਮੌਕਟੇਲ, ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਚਟਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕਨ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਲੇ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ, ਸਲਾਦ ਡ੍ਰੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਬੇਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂਦੀ।